Sách Đại Nam Nhất Thống Chí viết về Cù Lao Chàm như sau: “Cách huyện Diên Phước 68 dặm về phía Đông, ngất ngưỡng giữa biển gọi là đảo Ngoạ Long, cũng gọi là hòn Cù Lao, có tên nữa là Tiêm Bút, tên cổ là Chiêm Bất Lao. Làm trấn sơn cho cửa biển Đại Chiêm; dân phường Tân Hợp ở phía Nam núi, ruộng đất trên núi có thể cày cấy, thuyền bè nước ta thường trông núi này làm chừng đi về đều đổ ở đấy để lấy củi, nước…”

Phú Ninh là vùng thổ nhưỡng đa dạng, nên ở đó đã hình thành nên một hệ thực vật và động vật phong phú. Với khoảng 142 họ thảo mộc, trong đó có nhiều nhóm thảo mộc hoặc dược liệu quý hiếm; có khoảng 148 loài động vật mà trong đó có 14 loài được ghi vào sách đỏ, cần phải được bảo tồn. Và đặc biệt, Phú Ninh còn có mỏ nước khoáng thiên nhiên quý giá, góp phần cho việc giải khát và chữa bệnh.

Ngó lên Hòn Kẽm Đá Dừng Thương cha, nhớ mẹ quá chừng bạn ơi

Hố Giang Thơm được kiến tạo bởi những dải đá nổi chìm chạy dài suốt gần 01 km, ở đầu nguồn có một con suối nhỏ, nước từ trên cao đổ xuống, tạo ra những thác nước rì rào suốt ngày đêm.